|
Primeiro-ministro dehan katak base acordo ho Austrália
sei liu hussi divisão receitas Greater Sunrise nian, 4
fulan Junhu tinan 2005
Primeiro-ministro Timor-Leste, Mari Alkatiri, remata segundo
dia visita oficial iha Portugal hodi halao palestra ida Fundação
Mário Soares sobre "Receitas Minarai ho Desenvolvimento
Timor-Leste nian". Iha kalan nee, iha Lisboa, iha sala ida
nebee ema barak tebes hodi assiste intervenção primeiro-ministro,
Mari Alkatiri nia explica pormenores konaba Fundo Petrolífero
nebee sei tau matan ba receitas exploração mina
ho gás Tasi Timor nian.
Mari Alkatiri dehan katak Fundo Petrolífero essencial
atu garante katak Timor-Leste, oin seluk hussi rai sira nebee
produz minarai, labele hetan moras at nebe naran "maldição
dos recursos".
Primeiro-ministro declara katak princípio nebee iha Fundo
Petrolífero maka transparência i mos katak "Receitas
tomak maka sei hassai hussi fundo sei tama iha Orçamento
do Estado" liu hussi decisão Parlamento Nacional.
Transferência verbas sei, taka défice orçamental,
tuir Primeiro-Ministro nia liafuan.
Alkatiri hatoo katak fundo neé perpétuo ho mos
objectivo atu garante ba futuras gerações hodi bele
beneficia riku soin ida nebee sei remata loron ida (hussi exploração
dos recursos naturais). Ossan nebee sei mai hussi exploração
Tasi Timor sei investe iha rai seluk iha fundos de investimento
ho mos bancos nebee risko nee kik.
Tuir nebee halao negociações ho Austrália
halo hela exploração dos recursos petrolíferos
ho gás natural Tasi Timor, primeiro-ministro dehan katak
base do acordo ho Camberra sobre a região Greater Sunrise
dadauk nee sae tiha ona ba 50 por cento ba cada parte. Alkatiri
fo hanoin katak negociações uluk ho Austrália
18 por cento deit maka mai Timor-Leste.
Assembleia da República simu Mari Alkatiri
Iha dadersan, Presidente da Assembleia da República Portugal
nian Jaime Gama simu primeiro-ministro Mari Alkatiri ho nia delegação
(ministra do Plano e das Finanças, secretário de
Estado dos Assuntos Parlamentares, Antoninho Bianco, vice-ministra
da Educação, Cultura, Juventude e Desporto, Rosário
Corte-Real, secretário de Estado do Turismo, Ambiente e
Investimento, José Teixeira, e assessora para a promoção
da igualdade, Domingas Fernandes). Jaime Gama dehan katak parlamentares
portugueses, nebee foin dadauk nee hahu sira nian legislatura,
"sei kaer nafatin apoio ba Parlamento Nacional timor nian".
Tuir Jaime Gama, figura numero rua Estado português nian,
Assembleia da República sei hari "grupo de amizade
ho Timor-Leste".
Primeiro-ministro ho nia delegação ba mos iha dadersan
nee iha sede da Comunidade de Países de Língua Portuguesa
(CPLP), iha mos kapital portuguesa, participa iha 46.ª sessão
do Comité de Concertação Permanente nian
reunião extraordinária hodi simu Mari Alkatiri.
Embaixadores representantes Estados-membros CPLP ho secretário
executivo organização ne ninian, embaixador Luís
Fonseca simu primeiro-ministro Timor ho liafuan mesak diak ho
midar nian. Mari Alkatiri koalia sobre necessidade comunidade
atu iha "causa comum" i mos fo hanoi katak independência
Timor-Leste halo rai-rai nebe koalia lia sai hamutuk. Chefe Executivo
Timor-Leste nian defende katak CPLP tenki sai comunidade cultura
nian.
Primeiro-ministro preocupa mos ho situação iha
Guiné-Bissau, nebee prepara dadauk atu hili Presidente
da República foun. Nia mos fo hanoi memória Sérgio
Vieira de Melo, administrador transitório das Nações
Unidas para Timor-Leste nebee mate iha Iraque, iha 2003.
Sábado ohin, loron 4, programa visita iha Portugal primeiro-ministro
sei halao reunião ho Alto Comissário das Nações
Unidas ba Refugiados, ex-primeiro-ministro Portugal António
Guterres, tuir mai ho antigo Presidente da República de
Moçambique, Joaquim Chissano, i mos encontro ho comunidade
timorense residente iha Portugal.
|