Bem Vindo Primeiru Ministru Mari Alkatiri Governo Timor-Leste Komunikados Imprensa nian Plano ba Desenvolvimento Nasional

 


FILA FALI BA ÍNDISE KOMUNIKADOS IMPRENSA NIAN

Paul Wolfowitz no Condoleezza Rice hahí Governu Timor-Leste, 28 fulan Setembru tinan 2005

Prezidenti Banku Mundial, Paul Wolfowitz no Sekretária Estadu norte-amerikana, Condoleezza Rice iha segunda-feira loron 26, iha Washington, hahí polísia dezenvolvimentu nebé sustenta husi Primeiru-Ministru Timor-Leste, Marí Alkatiri.

Hafoin hala'o tiha sorumutu annual Banku Mundial no Fundu Monetáriu Internasional, nebé hala'o iha capital norte-amerikana iha loron ikus semana ida uluk, Primeiru-Ministru hasoru malu dala uluk hó Prezidenti Banku Mundial no hafoin hó responsável ba polítika esterna Estadus Unidus nian.

Wainhira hasoru malu hó Paul Wolfowitz primeiru-ministru Mari Alkatiri hahú fó saudasaun ba antigu sekretáriu Defeza norte-amerikana nebé hetan nomeasaun ba kargu foun nu'udar prezidenti Banku Mundial (Wolfowitz hahú hala'o nia knar iha fulan Juñu).
Xefe ezekutivu konvida ulun boot Banku Mundial nian atu mai vizita Timor-Leste iha tempu badak. Mari Alkatiri hato'o mos nia hanoin ba Wolfowitz atu mai vizita Timor-Leste iha sorumutu oin mai nebé sei hala'o entre Timor-Leste hó Parseirus Dezenvolvimentu, maibé prezidenti Banku Mundial fó hatene sai katak nia hanoin atu mai vizita Timor-Leste provavelmente entre fulan Janeiru no Fevereiru.

Wolfowitz konta katak nia akompaña hó interesse buat hirak nebé maka akontese iha Timor-Leste no nia hakarak hatene kona-ba difikuldade principal nebé nasaun ne'e sente daudaun ne'e. Primeiru-Ministru esplika katak presiza nafatin assisténsia téknika no dezempru sai nu'udar preokupasaun ida nebé boot tebes. Marí Alkatiri hatutan tan kona-ba investimentu privadu (internu no esternu) presiza atu reforsa liu tan no justisa kontinua hanesan sektor ida nebé maka presiza atu investe. Primeiru-Ministru koalia liu tan katak halo tiha ona aprovasaun ba lei balu nebé haré liu ba atu haburas ekonomia timorense hanesan lei investimentu (internu no esternu) no Kódigu Sosiedades Komersiais nian.

Sorumutu nebé hala'o hó Wolfowitz durante tempu minutu 20 nia laran no hotu hó prezidenti Banku Mundial hodi tenik tan konaba apoiu ba Timor-Leste no hahí ba governasaun nebé diak, esforsu tomak nebé Governu halo tiha ona liu-liu atu bele hetan Objektivus Dezenvolvimentu Miléniu Nasoens Unidas nian, iha tina 2015.
Paul Wolfwitz uluk nu'udar embaixador Estadus Unidus nian iha Jakarta, iha tinan 1986 no 1989, no iha tempu nebá nia mos hala'o tiha ona vizita mai Timor-Leste.

Iha hasoru malu hó Sekretária Estadu norte-amerikana, primeiru-ministru hato'o katak maiski iha relasaun entre nasaun rua ne'e "diak tebe-tebes" maibé relasaun ne'e bele dezenvolve nafatin. Primeiru-Ministru hahí tebes knar boot nebé Estadus Unidus halo hodi harí Nasaun Timor-Leste, iha nia esforsu tomak hodi implementa prinsípius demokrátikus, iha direitus humanus, iha transparénsia no boa governasaun. Tuir mai, hanesan mos nia halo hó Paul Wolfowitz, primeiru-ministru halo tiha pontu situasaun sintétika ida iha relasaun ba Timor-Leste, tau iha evidénsias difikuldades no subliña ba rezultadu nebé rai ne'e hetan tiha ona.

Condoleezza Rice, nebé hatene liu tan kona-ba situasaun polítika no sosial iha Timor-Leste, hatudu nia laran ksolok tebes ba susessu Governu timorense, hahí tebes ba Fundu Minarai Timor-Leste nian, nebé sei hatama hotu verbas nebé mai husi esplorasaun rekursus minarai no gás natural, maiski nune'e Sekretária Estadu norte-amerikana hateten katak dala ruma minarai bele hamosi korrupsaun.

Sekretária Estadu Norte-Americana hateten tan katak Timor-Leste habesik an ona ba atu bele tama ba apoiu finanseiru "Millenium Challenge Account", programa ida Gobernu Estadus Unidos nian, nebé destinadu atu tulun hodi halakon kiak iha mundu tomak. Timor-Leste kumpri tiha ona kritérius balu nebe ezije husi governu norte-amerikanu atu bele tama ba programa ne'e: governasaun diak, demokrásia no transparénsia.

Iha termu diplomátiku, primeiru-ministru Timor-Leste hato'o ba Condoleezza Rice kona-ba estadu relasaun bilateral ho Indonézia no Austrália. Kona-ba Kamberra, Xefe Ezekutivu realsa liu iha pontu situasaun iha relasaun ba estadu negosiasoens kona ba demarkasaun fronteira marítima no ba entendimentus hó Austrália kona-ba esplorasaun iha Tasi Timor nian.

Iha sorumutu nebé la to'o oras ida, Primeiru-Ministru, Marí Alkatiri husu tan tulun ba Estadus Unidus formasaun profesional ba timor-oan sira iha área Medisina Legal.

Delegasaun Governu timor-oan ne'e, nebé xefia hosi primeiru-ministru, komposta husi ministra Planu i Finansas, Madalena Boavida, embaixador Timor-Leste iha Washington, José Luís Guterres, konselleiru embaixada nian, Constâncio Pinto, direktur-jeral ba Autoridade Bankária no Pagamentus, Abraão Vasconselos.

 

 

© 2004, eventuation. Direitus hotu hotu rezervadu.